Với nhiều trường học Việt Nam, bữa ăn đơn giản là một dịch vụ được cung cấp để đáp ứng nhu cầu ăn uống của học sinh. Tuy nhiên, bữa ăn trưa hay xế ở nhiều trường học trên thế giới lại được xem là một phần của chương trình giáo dục trong nhà trường.
Các thực hành từ việc tổ chức ăn uống, lên thực đơn, hướng dẫn học sinh lựa chọn thức ăn, khảo sát món ăn yêu thích, khảo sát lượng thức ăn thừa… đều có mục tiêu giáo dục rõ ràng. Các giáo viên và học sinh cùng tham gia các bữa ăn như một hoạt động giáo dục nghiêm túc.
Về cách tổ chức ăn uống, một trường mầm non tại TP.HCM đã thực hiện dưới hình thức buffet với một số món mỗi ngày để học sinh chủ động lựa chọn món và lượng thức ăn theo nhu cầu. Học sinh tự xếp hàng, lấy muỗng, kẹp gắp và xếp hàng để tự gắp thức ăn vào dĩa, chén, chọn chỗ ngồi, hoàn tất bữa ăn; phân loại các loại rác thừa vào đúng thùng, đưa chén dĩa, muỗng vào các ô đúng loại để tiện cho nhân viên rửa. Qua bữa ăn kiểu này, trẻ cũng học được ý thức tự chủ, kỷ luật xếp hàng đến lượt, kích thích sự hứng khởi và niềm vui ăn uống.
Ngoài ra, trường mầm non trên cũng tổ chức những bữa ăn bán trú theo mô hình bữa cơm gia đình. Mỗi bàn ăn gồm 5 bé, các món ăn đặt trên bàn để các con tự lấy. Qua đó, trẻ có cảm giác như ở nhà, vừa ăn cơm, vừa trò chuyện với nhau và phát triển tinh thần đồng đội, kết nối tình thân.
Nhiều trường kỹ lưỡng sẽ ghi chú khẩu phần tối đa mỗi lần lấy để giáo dục học sinh cân nhắc kỹ lượng thức ăn, cần để phần lại cho người khác. Đồng thời, phải kiểm soát lượng dinh dưỡng cần thiết bởi bất cứ món ăn nào dù bổ dưỡng mà ăn quá nhiều cũng không có lợi. Giáo viên đã dạy các bài lý thuyết trên lớp về phần ăn đủ chất, khuyến khích ăn đa dạng món ăn… nên giờ ăn sẽ là lúc học sinh thực hành tất cả lý thuyết đó và biến thành thói quen hành vi ăn uống lành mạnh.
Việc xếp hàng kiên nhẫn chờ đến lượt hình thành thái độ lịch sự khi ăn uống nơi công cộng. Việc tự dọn cũng hình thành các thói quen tự lập. Tại một trường tiểu học tại TP.HCM, mỗi bữa ăn các học trò được học về thực phẩm, thói quen xếp hàng và kỹ năng tự phục vụ. Trước giờ ăn, giáo viên giới thiệu cho các học sinh về các món ăn, vai trò của chúng với sức khỏe, chúc các con ăn ngon miệng. Trẻ khi ăn xong sẽ tự dọn dẹp khay của mình và gửi lời cảm ơn các cô cấp dưỡng đã giúp mình có bữa ăn. Việc phân loại rác như rác không tái chế, rác tái chế, rác thực phẩm cũng là giáo dục khoa học và bảo vệ môi trường.
Nhiều trường còn có bảng thống kê lượng thức ăn thừa mỗi ngày, mỗi tuần và quy đổi lượng thức ăn này có thể giúp bao nhiêu người no bụng. Việc thống kê và dán kết quả trên bảng mỗi ngày cũng giúp học sinh và toàn thể nhân viên quan tâm hơn đến những hoàn cảnh khó khăn, giảm bớt sự lãng phí và tăng trách nhiệm trong việc bảo vệ nguồn thực phẩm chung.
Thực đơn ở trường học cũng là một phần của giáo dục khoa học dinh dưỡng. Thực đơn thay đổi theo tuần, cân đối các chất đạm, tinh bột, béo, đường, muối, vitamin… với khẩu phần phù hợp. Nhiều trường ghi rõ lượng calo trên mỗi 100g thực phẩm và ghi rõ khẩu phần mỗi người nên dùng mỗi bữa. Học sinh và nhân viên nhìn vào thực đơn có thể xác định khẩu phần cần cho mình một cách khoa học.
Một trường quốc tế tại TP.HCM từ năm 2022 cũng đã tổ chức ăn chay 1 ngày trong mỗi tháng với sự thuyết phục phụ huynh từ trước. Qua bữa ăn chay này, học sinh được giáo dục về sức khỏe, những lợi ích của một chế độ dinh dưỡng cân bằng, sử dụng nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật hơn. Đồng thời, ngày ăn chay cũng tạo cho học sinh tư duy về những vấn đề toàn cầu như việc các khu rừng nhiệt đới đang bị tàn phá để thành trang trại nuôi heo, bò hay việc hải sản bị săn bắt quá mức dẫn tới mất cân bằng hệ sinh thái, biến đổi khí hậu, ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống của con người. Bữa ăn chay từ đó giúp học sinh hiểu về phát triển bền vững và tác động từ việc làm của mỗi cá nhân đối với thế giới.
Việc đổi món cũng là để học sinh được trải nghiệm các món ăn ở các vùng miền, các quốc gia khác nhau, vừa rèn luyện được sự thích nghi vừa gia tăng hiểu biết về văn hóa.
Tại Merry Kidz, nhà trường cung cấp 4 bữa ăn mỗi ngày cho trẻ bao gồm: Bữa sáng, bữa xế sáng, bữa trưa, bữa xế chiều. Các bữa ăn đảm bảo cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của trẻ và đủ năng lượng để trẻ tham gia các hoạt động trong suốt một ngày tại trường. Nguồn cung cấp thực phẩm của nhà trường đều từ siêu thị uy tín và có nguồn gốc rõ ràng.
Trường mầm non song ngữ Merry Kidz phục vụ bữa trưa theo hình thức buffet để trẻ tăng cường khả năng tự phục vụ, tự ra quyết định trong vấn đề ăn uống của bản thân.
